Những lý do khiến SegWit2x “chết từ trong trứng nước”

Chỉ còn hai tuần nữa là đến một sự kiện mà mọi người đều đang mong đợi – Hard Fork Segwit2x. Đây có thể được xem là đợt phân tách chain gây tranh cãi nhiều nhất trong cộng đồng Bitcoin nói riêng và cộng đồng cryptocurrency nói chung. 

Tuy nhiên, có một phân tích cho thấy phần lớn mọi người đang thổi phồng, nghiêm trọng hóa vấn đề và nhiều người chỉ muốn đợt phân tách này qua càng nhanh càng tốt. Nếu nhìn dưới góc độ của một nhà phân tích, bạn sẽ thấy đây là một thử nghiệm quan trọng nhằm tăng cường nhận thức về Bitcoin như là một loại tài sản có tính tích trữ và bảo mật tuyệt đối.

Sự kiện chưa có tiền lệ

Trước đây có một số đợt fork gây tranh cãi về vấn đề gia tăng kích thước block như fork Bitcoin XT, Bitcoin Classic và Bitcoin Unlimited, nhưng tất cả đều không thành công. Tuy nhiên, Segwit2x lần này hoàn toàn khác với những lần trước đó ở hai điểm đặc biệt sau.

Thứ nhất, chính là sự ủng hộ từ cộng đồng. SegWit2x là kết quả của Hiệp định New York (NYA), thoả hiệp chấp nhận và nâng cấp bản SegWit lên kích thước 2 MB. Đây là thoả thuận giữa các miner, người dùng, nhà cung cấp ví, các sàn giao dịch và hệ thống xử lý thanh toán.

Từ lúc khởi xướng, Hiệp định New York đã có thu hút sự tham gia của 58 công ty đến từ 22 quốc gia và 83,28% sự ủng hộ của hội miner. Điều này mang lại ý nghĩa cũng như động lực thúc đẩy rất lớn cho bất kỳ đợt hard fork nào nhằm mục đích tăng kích thước block cho đến nay.

Sự khác biệt thứ hai và quan trọng nhất (một điều thậm chí còn quan trọng hơn cả sự ủng hộ vừa nói trên) là sự phá vỡ giao ước truyền thống liên quan đến thay đổi giao thức Bitcoin của NYA. Đây là nguồn gốc cho nhiều cuộc tranh cãi và vấp phải sự phản đối từ cộng đồng.

Không giống như những đợt fork trước đây là nhằm vào mục đích thay đổi giao thức Bitcoin Core, Segwit2x không được giới thiệu như một Đề xuất Cải tiến Bitcoin mà lại thông qua Hiệp định New York. Điều này rất quan trọng bởi vì Bitcoin và tất cả các Blockchain đều là hệ thống hoạt động dựa trên sự đồng thuận. Đối với sự thay đổi như tăng kích thước block, toàn bộ network ngang hàng peer-to-peer của các node Bitcoin cần phải đồng bộ cập nhật phần mềm để tránh chia tách Blockchain và hệ sinh thái.

Vì lý do này, những người ủng hộ hard fork sắp tới cần phải làm một trong hai điều sau. Thứ nhất, họ cần kêu gọi sự đồng thuận hoàn toàn trong hệ thống để phân tách chain diễn ra thuận lợi. Hoặc, nếu không thể tạo ra sự đồng thuận như vậy, họ có thể mở rộng tính năng replay protection, như Bitcoin Cash đã làm, để phân tách diễn ra suôn sẻ hơn.

Segwit2x đã từ chối mở rộng tính năng replay protection và cũng không kêu gọi sự đồng thuận trong cộng đồng cho việc áp dụng phần mềm.

Khó khăn để đạt được đồng thuận

Mặc dù có nhiều công ty lớn ký kết vào Segwit2x, điều này ngầm đại diện cho một sự đồng thuận rõ ràng trong phần lớn hệ sinh thái, nhưng những phát triển mới đã chứng minh điều này có vẻ như không hợp lý lắm.

Thứ nhất, việc nhân đôi kích thước block mà Segwit2x mong muốn đã bị phần lớn cộng đồng phát triển mã nguồn mở phản bác và do đó không được sát nhập vào Bitcoin Core. Một số thành viên từng ký vào thỏa thuận này đã chính thức rút khỏi hiệp định. Đáng chú ý nhất là các mining pool Slush và F2Pool, chiếm gần 13% hash power tại thời điểm công bố.

70 Percent of the Bitcoin Hashrate Begins Signaling

Các sàn giao dịch cũng niêm yết rất nhiều Bitcoin Legacy (BTC), và sau fork, các đồng coin Segwit2x sẽ được coi là những đơn vị có giá trị riêng biệt. Điều này trái ngược với ý định và mục tiêu ban đầu của Segwit2x, đó là thay thế hoàn toàn giao thức Bitcoin hiện tại và đơn vị giá trị tương ứng.

Tuy nhiên, Segwit2x có rất ít cơ hội đánh bại và thay thế chain kế thừa bởi các lý do dưới đây.

Sự hỗn loạn trong kế hoạch

Bất kể ý định ban đầu ra sao, nếu Segwit2x thực sự diễn ra cùng với tất cả những người ký tên còn lại trong hiệp định, kết quả sẽ là sự thất bại được báo trước đối với Bitcoin. Với sự tranh cãi mạnh mẽ trước fork, giữa các node, user và các nhà phát triển, hai chain được đảm bảo cùng tồn tại và duy trì giá trị tiền tệ song song nhau.

Điều này cũng không hẳn là nguyên nhân đáng báo động. Tuy nhiên, đây không phải là một trường hợp bình thường. Không có replay protection và hai chain cùng lúc duy trì các giá trị tiền tệ độc lập, nhiều user trên network sẽ không tránh khỏi việc mất tiền do chi phí replay ngẫu nhiên, replay attack và tính tương thích giữa các phần mềm và dịch vụ khác nhau.

Không cần phải nói, sự thất bại như thế có thể gây bất lợi đến hệ sinh thái và tất cả các bên liên quan. May mắn thay, NYA không mang tính bắt buộc và không có bất cứ chế tài nào được đưa ra nếu như các bên ký kết thay đổi quan điểm. Như vậy, bản thân hiệp định này cũng đang có “vấn đề” ngay từ đầu, không có gì đảm bảo rằng công ty ký kết vào hiệp định sẽ sẵn sàng chịu trách nhiệm trước những hậu quả về mặt kinh tế.

Các công ty ký tên vào hiệp định với mục tiêu mưu cầu lợi nhuận, chấp nhận sống chết cùng với hệ sinh thái và không lường trước những hậu quả của đợt fork mà không có replay protection sẽ bị mất mát khá lớn. Segwit2x đang rơi vào tình trạng rủi ro vì việc tăng kích thước block đã khiến hiệp định dường như bị biến tướng. Nói một cách đơn giản, hoàn cảnh đã thay đổi rất nhiều kể từ khi các công ty tham gia đồng ý với những điều được cam kết trong hiệp định.

Đó là lý do tại sao càng có thêm nhiều người xin rút khỏi hiệp định Segwit2x trước ngày kích hoạt. Và việc khởi chạy Segwit2x sẽ gặp khó khăn khi mức hỗ trợ khá thấp. Do đó, những người ký tên đang phải đối mặt với rủi ro và chi phí sau khi phân tách.

Quyết định nằm ở thị trường

Nếu Segwit2x nổi lên dưới bất kỳ hình thức nào ngoài việc được người tiêu dùng và thị trường chấp nhận như là loại “Bitcoin mới” và cao cấp như mục tiêu đã đề ra ban đầu, giá trị trên thị trường sẽ là đánh giá tốt nhất dành cho nó. Tốt nhất giá trị của một đồng coin Segwit2x trong tương lai nên đạt khoảng 15% giá trị 1 BTC.

Nhưng làm thế nào chúng ta có thể chắc chắn rằng  thị trường sẽ đánh giá chuỗi giá trị trên Segwit2x, đặc biệt là thiếu xót hash power làm cho thời gian giao dịch chậm đi? Nếu thêm vào tình huống xấu nhất này, tất cả các công ty ký kết thỏa thuận sẽ gặp phải rủi ro đã được lường trước.

Một phân tích sâu hơn cho thấy rằng NYA đã sai lầm ngay từ đầu khi không hiểu rõ bản chất của network, mà còn trực tiếp bỏ qua những điều làm cho một Bitcoin có giá trị ở thời điểm bắt đầu.

Như vậy, Segwit2x không bao giờ có thể có cơ hội thành công vượt qua Bitcoin bằng giá trị thị trường bất chấp số tiền ủng hộ của công ty lớn ra sao.

Một viễn cảnh không hoàn thiện

Tóm lại, Hiệp định New York chỉ là một thỏa thuận giữa các bên liên quan. Họ quá sai lầm khi tự tin cho rằng mình có khả năng thay đổi giao thức Bitcoin mà không cần đến bất kỳ sự hỗ trợ nào.

Có hai sai lầm nghiêm trọng trong vấn đề này.

Thứ nhất là việc nhấn mạnh tầm quan trọng của hash power trong việc đo lường sự đồng thuận để hard fork diễn ra thành công. Các miner cung cấp dịch vụ thiết yếu và là những người có liên quan lớn trong hệ sinh thái, nhưng họ không phải là người duy nhất làm được điều này. Cuối cùng, quyền ưu tiên của phần còn lại trong hệ sinh thái được tổng hợp và phản ánh qua giá thị trường, thứ mà các miner có thể bỏ qua hiện tại nhưng chịu đựng mức chi phí cao trong một thời gian dài là điều không thể.

Thứ hai, và thậm chí còn nhiều vấn đề hơn, là giả định ngầm của Segwit2x rằng các dịch vụ của bên thứ ba như Coinbase và BitPay có thể lên tiếng thay cho các user của họ, và thực sự có thể quyết định luôn cho các user việc nên giữ và dùng các token nào. Điều này đã làm thay đổi hẳn định nghĩa của một Bitcoin khi ủy thác cho một bên thứ ba.

Segwit2x chỉ là một sự thỏa hiệp theo hướng tư tưởng chính trị cũ kỹ, vốn hiểu biết vẫn là nguồn duy nhất dành cho chúng ta tham chiếu khi Segwit2x tiến tới quản lý phân cấp. Nhưng những ý tưởng và thực tiễn đó không khả dụng trong các hệ thống dựa trên sự đồng thuận và tự nguyện.

Việc thay đổi giao thức Blockchain yêu cầu sự đồng ý rõ ràng, không ngầm định. Miễn là chi phí hợp lệ hóa network đủ thấp đối với hầu hết các user thì lựa chọn để thực hiện điều này cũng không sai.

Các bên thứ ba tuy có thể tự tin phát huy vai trò của họ như là các nhà cung cấp dịch vụ và người giám sát trong Segwit2x, nhưng thực tế họ không thể bắt buộc toàn bộ các node xác thực của network tuân theo các quy tắc mới của mình. Và đương nhiên họ cũng không thể buộc user hoặc thị trường sử dụng token mới của họ.

Đợt hard fork này thực sự cần một mô hình quản trị mới, tính chính trị cần được loại bỏ và thay bằng tính tự nguyện, cũng như khái niệm về sự đại diện nên được thay bằng tính tự chủ. Tuy nhiên Segwit2x là một thỏa hiệp mà trong đó người tham gia không có quyền hạn hoặc bất kỳ thẩm quyền nào.

Nói một cách đơn giản, nếu các công ty này thành công trong việc đơn phương thay đổi các quy tắc của network khi không có sự đồng thuận từ cộng đồng thì Bitcoin sẽ thất bại. Vì nếu phần còn lại của hệ sinh thái bị ép buộc phải thay đổi trong khi họ không đồng ý và phản đối thì những tổ chức khác cũng có thể tự ý thay đổi network. Và các quốc gia đang hoặc có ý thù địch với Bitcoin cũng sẽ lợi dụng điều này để gây lủng củng nội bộ từ bên trong.

Segwit2x cố gắng làm giảm phí giao dịch tạm thời bằng cách nhân đôi kích thước block. Nhưng nếu không có các yếu tố nền tảng như tính bảo mật, sự kháng cự trước thay đổi và tính liên tục, chi phí của một giao dịch Bitcoin sẽ không còn phù hợp.

Một thử nghiệm đáng để tiếp tục

Tính chống lại thay đổi của Bitcoin là điều làm cho đồng tiền mã hóa này có giá trị ngay từ đầu. Nhưng Bitcoin cần phải tiếp tục chứng minh những đặc tính như độ tin cậy, tính bảo mật và thể hiện rõ mình là một loại tài sản có tính tích trữ cao khi đối mặt với các mối đe dọa lớn hơn bao giờ hết.

2x không phải là thử nghiệm đầu tiên như vậy, và đương nhiên cũng không phải là lần cuối. Sự lựa chọn giữa Bitcoin Legacy và 2x là sự lựa chọn giữa một loại tài sản có tính tích trữ không bị kiểm duyệt liên tục với một loại tài sản tương tự như thế nhưng không ổn định và có mức phí giao dịch tạm thời thấp hơn.

Kết luận sau cùng đã quá rõ ràng: hard fork Segwit2x đã lường trước là thất bại ngay từ đầu.

Video đề xuất: Visa sắp chấp nhận thẻ trả trước dùng tiền kĩ thuật số

Xem thêm:

Theo Coindesk